ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ. Κεφ.3 Κοινωνιολογία 2020

ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ

1.Ποια είναι τα αίτια που συντέλεσαν στην γέννηση της Κοινωνιολογία

2.Η θέσπιση νόμου για την επαιτεία πώς συνδέεται με τον έλεγχο της κοινωνίας;

3.Ποιο είναι το το κοινωνικοιστορικό περιβάλλον γέννησης της κοινωνιολογίας;

4.Να αναφέρεται μερικά από τα ερωτήματα που απασχολούν την κοινωνιολογία.

5.Να αναφέρεται κοινωνικά φαινόμενα που αποτελούν το αντικείμενο της Κοινωνιολογία.

6.Σχο λιάστε το γνωμικό τηε εποχής του Μεσαίωνα: «είναι μοιχεία να αγαπάς τη γυναίκα σου ερωτικά».

7.Ποιο παράδειγμα επιστρατεύει ο κοινωνιολόγος Α. Γκίντενς που καθορίζει τη ζωή των ανθρώπων;

8.Ποια σύνδεση κατά τον Τ.Ρ Μιλς γίνεται εφικτή όταν μπορέσουμε να σκεφτούμε τον εαυτό μας από κάποια απόστασης; Να αναπτύξετε το παράδειγμά του.

9Να αναφέρετε τις διαφορές ανάμεσα στην κοινωνική θεωρία και την καθημερινή θεωρητική σκέψη

10.Να γράψετε ένα παράδειγμα που αφορά τα «δευτερογενή» προβλήματα, που εμφανίζονται κατά τη διαδικασία της λογικής διάταξης των ιδεών της κοινωνικής θεωρίας.

11.Τι σημαίνει απλοποιημένη και μη ορθολογική κατανόηση της πραγματικότητας;

12.Σχοίάστε την φράση: «Οι μελέτες έδειξαν ότι η νεανική παραβατικότητα αυξάνεται όσο μειώνεται ο εκκλησιασμός των νέων»

13.Με ένα παράδειγμα να δείξετε ότι η «κοινωνιολογική φαντασία» αμφισβητεί τις κοινότοπες ερμηνείες της κοινωνικής συμπεριφοράς

14.Είναι γενικά αποδεκτό ότι η πλήρης και ουσιαστική ισότητα γυναικών και αντρών δεν μπορεί να έλθει μόνο με νομοθετικές και θεσμικές παρεμβάσεις. Η παρέμβαση της πολιτείας δηλαδή στο νομοθετικό ή θεσμικό πλαίσιο δράσης δεν αρκεί για να εξαλείψει τους παραδοσιακούς στερεοτυπικούς ρόλους, τις στάσεις και τις νοοτροπίες.” Πως αιτιολογείτε αυτό το σχόλιο μέσα από το πρίσμα της «κοινωνιολογικής φαντασίας»

15.Να αναφέρετε ένα παράδειγμα σύνδεσης της κοινωνικής Θεωρίας με την βιωματική εμπειρία για να κατανοήσετε τον κόσμο γύρω σας. 16.Τι σημαίνει απλοποιημένη και μη ορθολογική κατανόηση της πραγματικότητας; Να εξηγηθεί μέσω ενός παραδείγματος. 17.Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στην κοινωνική θεωρία και την καθημερινή θεωρητική σκέψη: 18.Αν υποθέσουμε ότι η έλλειψη συχνού εκκλησιασμού είναι η αιτία της εγκληματικότητας, ποιο σοβαρό λάθος προκύπτει:

19.. Ποια είναι η άποψη σας για μια δημοσιογραφική είδηση η οποία συνδέει άμεσα την επιτυχία στις εξετάσεις με την ευφυΐα.

20.Να αναφέρετε ένα γεγονός και ορισμένες κοινωνικές παραμέτρους που επηρεάζεται.

21.Αφού μελετήσετε την αντίστοιχη παράγραφο του 1ου κεφαλαίου, να απαντήσετε στα παρακάτω ερωτήματα σχετικά με το θέμα των κλοπών και ληστειών.

α) Πώς αξιολογεί συνήθως ο μέσος άνθρωπος το θέμα των κλοπών– ληστειών;

Ποια κριτική ασκεί γι’ αυ-τούς που προβαίνουν σε τέτοιες ενέργειες;

β) Πώς μπορεί να μας βοηθήσει η κοινωνιολογία να εξηγήσουμε το φαινόμενο; (συμβουλευτείτε και το 9ο Κεφάλαιο)

22. Τι αναφέρει ο νόμος των τριών σταδίων του ανθρώπινου πνεύματος.

23. Υπό ποια ποια προϋπόθεση θεωρούσε ο Κοντ ότι η κοινωνιολογία είναι η ανώτερη μορφή του θετικού πνεύματος και γιατί;

24.Να εξηγήσετε πως συνδέονται οι έννοιες, Κεφάλαιο, Κέρδος, μέσα παραγωγής, ατομική ιδιοκτησία, κατά τον Μαρξ.

25.Γιατί οι καπιταλιστές κεφαλαιοκράτες αποτελούν την κυρίαρχη τάξη στη βιομηχανική κοινωνία;

26.Η ιστορία κάθε κοινωνίας με ποιο τρόπο συνδέεται με την ιστορία των κοινωνικών συγκρούσεων;

27.Με ποιο τρόπο δημιουργείται το «κεφάλαιο», κατά την ανάλυση του καπιταλιστικού συστήματος κατά τον Μαρξ.

28.Να αναλύσετε τις έννοιες: «ΣΥΛΛΟΓΙΚΉ ΣΥΝΕΊΔΗΣΗ» και «ΚΟΙΝΩΝΙΚΉ ΑΛΛΗΛΕΓΓΎΗ»,

29.Ποιοι βασικοί κοινωνικοί παράγοντες, κατά τον Ντυρκεμ, ασκούν τεράστια επιρροή στην αυτοκαταστροφική συμπεριφορά;

30.Πως αιτιολογείτε την προτροπή του Ντυρκέμ: «μελετήστε τα κοινωνικά γεγονότα ως πράγματα». Στην ουσία τι ήταν αυτό που ήθελε να μελετήσει ο Ντυρκέμ με το έργο του η αυτοκτονία;

31. Ποιοι είναι οι τρεις τύποι αυτοκτονιών στο έργο του Ε. Ντυρκέμ

32.Οι ταχύρυθμες κοινωνικές μεταβολές πως βιώνονται από τους ανθρώπους και με ποια έννοια περιγράφει το φαινόμενο ο Ντυρκέμ;

33.Με ποιο τρόπο κατά τον Βέμπερ μπορούμε να καταλάβουμε την κοινωνική συμπεριφορά και τις αιτίες της;

34.Ο εξορθολογισμό ως ένα κλειδί τι μας επιτρέπει να κατανοήσουμε;

3.5.Να αναφέρετε κοινωνικά ζητήματα που ασχολήθηκε ο Βέμπερ.

35.Ή γραφειοκρατία, ως ορθολογικός τρόπος δράσης, ποιες σχέσεις ρυθμίζει;

36..Με τη χρήση του ιδεατού τύπου της γραφειοκρατίας τι προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε;

37.Να γράψετε το Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα εξορθολογισμού που ανέφερε ο Βέμπερ.

38.Για ποιους λόγους η κοινωνία οφείλει να κοινωνικοποιεί τα μέλη της;

39.Κατά τον Ρ. Μέρτον η κοινωνική πραγματικότητα με ποιο τρόπο προσεγγίζεται

40.Τι γνωρίζετε για την έννοια της υπεραξίας που διατύπωσε Ο Μαρξ;

41. Κατα τον Νταρεντολφ με ποιο τρόπο ο κύκλος των συγκρούσεων φαίνεται να είναι αέναος;

42.Τι αναφέρει ο Κούλεϋ μέσω της θεωρίας της κοινωνικής αλληλεπίδρασης για τον «κοινωνικό καθρεφτισμό του εαυτού μας» Να γράψετε ένα παράδειγμα.

43.Γιατί ονομάστηκε σχολή της συμβολικής αλληλεπίδρασης η κοινωνιολογική αυτή σχολή και ποιοι ήσαν οι θεμελιωτές της;

44.Πως διέκρινε ο Ε. Γκόφμαν την κοινωνική ζωή; 

Να σημειώσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λανθασμένες (Λ).

1.Στο θεολογικό στάδιο η κυρίαρχη κοινωνική οντότητα είναι η οικογένεια.  

2.Στο μεταφυσικό στάδιο ο άνθρωπος ερμηνεύει τον κόσμο ως έργο υπερφυσικών δυνάμεων 

3.Ο θετικός τρόπος αποτελεί την κορυφαία φάση της εξέλιξης του πνεύματος. 

4.Στο μεταφυσικό στάδιο δημιουργείται μια «ειδική συμμαχία» ανάμεσα στην επίγεια και την πνευματική εξουσία. 

5.Ο Μαρξ ανέλυσε το καπιταλιστικό σύστημα ως μια ηθική ενότητα ανθρώπων 

6.Ο Μαρξ διατύπωσε το νόμο των τριών σταδίων του ανθρώπινου πνεύματος:’

7.Η πάλη των τάξεων μέσω των κοινωνικών συγκρούσεων καθορίζει την ιστορία της κοινωνίας. 

8.Ο Μαρξ διαπίστωσε ότι η ιστορία κάθε κοινωνίας είναι η ιστορία των κοινωνικών συγκρούσεων. 

9.Ο Μαρξ υποστήριξε ότι οι κοινωνικές επιστήμες πρέπει να έχουν ως κύριο στόχο τη μελέτη του κόσμου. 

10.Οι καπιταλιστές κεφαλαιοκράτες αποτελούν την κυρίαρχη τάξη στη βιομηχανική κοινωνία. 

11.Ο Μαρξ ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την ερμηνεία των μεταβολών που σημειώνονταν την εποχή της προβιομηχανικής κοινωνίας. 

12.Στις κοινωνίες που στηρίζονταν στη Μηχανική αλληλεγγύη υπήρχε πίεση για υπακοή. 

13.Η κοινωνική αλληλεγγύη καθορίζει τη συμπεριφορά των ανθρώπων και διακρίνει μια κοινωνία .

14.Η οργανική αλληλεγγύη βασίζεται στον υψηλό καταμερισμό εργασίας.
15.Ο Ντυρκέμ εισήγαγε τη στατιστική στις μελέτες του  

16.Η προτροπή του Ντυρκέμ :«μελετήστε τα κοινωνικά γεγονότα ως πράγματα» δεν σήμαινε ότι η κοινωνική ζωή έπρεπε να αναλυθεί με επιστημονική αυστηρότητα. 

17. Ο ορθολογισμός αποτελει “κλειδι” γιατι δίνει έμφαση στη λογική και τον προγραμματισμό.(Μ.Βέμπερ)

18.Το σύστημα εξορθολογισμού απετέλεσε το κύριο χαρακτηριστικό του καπιταλισμού και του δυτικού πολιτισμού

19.Οι ιδεατοί τύποι, είναι έννοιες που καταγράφουν το νόημα της δράσης.

20.Ο ορθολογικός τρόπος δράσης και οργάνωσης της καπιταλιστικής κοινωνίας στηρίχτηκε στην επιστήμη και εξελίχτηκε παράλληλα με την επικράτηση της τεχνολογίας. 

21.Στις προβιομηχανικές κοινωνίες κυριαρχούσε η προκατάληψη, το συναίσθημα και η τύχη.

22.Η επικράτηση του καπιταλισμού είχε ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, την ανέλιξη των θρησκευτικών και των ηθικών αξιών.

23.Παράδειγμα συγκινησιακής δράσης αποτελεί και η Ελληνίδα χήρα που φοράει μαύρα.

24.Ή γραφειοκρατία,ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων στη βάση κάποιων κανόνων. 

25.Η οργανωτική αρχή της θεωρίας του είναι η έννοια του συστήματος.  

Η λειτουργία της κοινωνίας είναι εφικτή, εφόσον τα άτομα ασκούν τους ίδιους ρόλους τους. 

26.Το μοντέλο του λειτουργισμού χρησιμοποιείται και σήμερα για τη μελέτη και ερμηνεία της κοινωνίας,. 

27.Οι θεωρητικοί της σχολής των συγκρούσεων ισχυρίζονται ότι οι συγκρούσεις στην κοινωνία είναι αναπόφευκτες λόγω της συνεχούς παραγωγής ανισοτήτων. 

28. Σύμφωνα με τον Μαρξ, οι μισθοί των εργατών αντιστοιχούν στην πλήρη αξία των αγαθών που παράγουν. 

29.Την υπεραξία, την ιδιοποιούνται οι καπιταλιστές με τη μορφή του κέρδους. 

30.Κατά τον Ρ. Ντάρεντορφ όταν γίνεται ανακατανομή της εξουσίας, η σύγκρουση παύει να υφίσταται προσωρινά, 

31.Οι “σημαντικοί άλλοι” κατα τον ΤΣ. ΚΟΎΛΕΫ ειναι τα πρόσωπα που επηρεάζουν την αυτοεικόνα–συμπεριφορά. 

32.Στο προσκήνιο, κατά τον Ε. ΓΚΌΦΜΑΝ τα άτομα υποδύονται τυπικούς ρόλους που μπορεί να υπάρξει και συνεργασία. 

33.Οι γλωσσικές κατηγορίες είναι διαφορετικές από κοινωνία σε κοινωνία και κοινές μέσα στους κόλπους της ίδιας κοινωνίας. 

34.Ο τρόπος που θεωρεί το παιδί ότι το βλέπουν διαμορφώνει την συμπεριφορά και την εικόνα για τον ίδιο τον εαυτό του. 

ΜΕΘΟΔΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΗ
“Είναι γενικά αποδεκτό ότι η πλήρης και ουσιαστική ισότητα γυναικών και αντρών δεν μπορεί να έλθει μόνο με νομοθετικές και θεσμικές παρεμβάσεις. Η παρέμβαση της πολιτείας δηλαδή στο νομοθετικό ή θεσμικό πλαίσιο δράσης δεν αρκεί για να εξαλείψει τους παραδοσιακούς στερεοτυπικούς ρόλους, τις στάσεις και τις νοοτροπίες.” Πως αιτιολογείτε αυτό το σχόλιο μέσα από το πρίσμα της «κοινωνιολογικής φαντασίας»

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

 Είναι γενικά αποδεκτό ότι η πλήρης και ουσιαστική ισότητα γυναικών και αντρών δεν μπορεί να έλθει μόνο με νομοθετικές και θεσμικές παρεμβάσεις. Η παρέμβαση της πολιτείας δηλαδή στο νομοθετικό ή θεσμικό πλαίσιο δράσης δεν αρκεί για να εξαλείψει τους παραδοσιακούς στερεοτυπικούς ρόλους, τις στάσεις και τις νοοτροπίες. Απαιτείται ποιοτική παρέμβαση και στην κοινωνική συνείδηση, τη συμπεριφορά και τη στάση των ανθρώπων απέναντι στα πράγματα προκειμένου να αλλάξουν προκαταλήψεις και αντιλήψεις μιας πατριαρχικής κοινωνίας που για αιώνες τοποθετούσε τις γυναίκες σε κατώτερη θέση. Για το σκοπό αυτό σημαντικοί τομείς παρέμβασης είναι η οικογένεια, η εκπαίδευση και τα Μ.Μ.Ε. Μάλιστα τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, κυρίως η τηλεόραση και το ραδιόφωνο, αποτελούν τους βασικότερους πομπούς παιδαγωγικών ερεθισμάτων, κύρια μέσα ψυχαγωγίας, εκπαίδευσης, πληροφόρησης και επηρεασμού του κοινού. 







.

Οι θεμελιωτές της κοινωνιολογίας-Κοινωνιολογικές σχολές

1.2.2 Οι θεμελιωτές της κοινωνιολογίας

Οι θεμελιωτές της κοινωνιολογίας οι οποίοι επηρέασαν και καθόρισαν την κοινωνιολογική σκέψη.

Α,ΚΟΝΤ: νόμος των τριών σταδίων του ανθρώπινου πνεύματος:

Κ. ΜΑΡΞ. ταξική πάλη

Μ.ΒΈΜΠΕΡ: δύναμη και εξουσία, θρησκείες, κοινωνικές τάξεις, γραφειοκρατία.

Ε. ΝΤΥΡΚΈΜ: η κοινωνία είναι μια ηθική ενότητα ανθρώπων.

Α. Κοντ (A. Comte, 1798-1857)

Κοντ: ο «ανάδοχος» της κοινωνιολογίας. Πρότεινε τον όρο «κοινωνιολογία» (sociologie). Χρησιμοποίησε μεθόδους και τρόπους παρατήρησης και ανάλυσης της φυσικής. 
Διατύπωσε το νόμο των τριών σταδίων του ανθρώπινου πνεύματος: 

Το θεολογικό στάδιο. Ερμηνεία του κόσμου μέσω υπερφυσικών δυνάμεων. “Ειδική συμμαχία” ιερατείου και στρατιωτικής εξουσίας για τον έλεγχο της κοινωνίας που θεμέλιο της είναι η οικογένεια.

Το μεταφυσικό στάδιο. Ερμηνεία του κόσμου με αφηρημένες ιδέες και έννοιες. Την εξουσία χειρίζονται οι νομικοί και οι εκπρόσωποι της εκκλησίας, με κοινωνική οντότητα το κράτος.

Το θετικό στάδιο. Ερμηνεία του κόσμου μέσω της παρατήρησης και της ανακάλυψης νόμων. Οι επιστήμονες και οι επιχειρηματίες αποτελούν την κεφαλή της εξουσίας.

Κυρίαρχη κοινωνική οντότητα είναι η ανθρωπότητα ως σύνολο. Με την επιστημονική παρατήρηση η κοινωνιολογία αποτελεί την ανώτερη μορφή του θετικού πνεύματος.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Τι αναφέρει ο νόμος των τριών σταδίων του ανθρώπινου πνεύματος.

2. Υπό ποια ποια προϋπόθεση θεωρούσε ο Κοντ ότι η κοινωνιολογία είναι η ανώτερη μορφή του θετικού πνεύματος και γιατί;

Να απαντήσετε σύντομα στις παρακάτω ερωτήσεις.

Ο Α. Κοντ χρησιμοποιώντας τις μεθόδους και τους τρόπους παρατήρησης και ανάλυσης της φυσικής, πίστευε ότι η κοινωνιολογία θα μπορούσε να εξηγήσει ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Με την επιστημονική παρατήρηση η Κοινωνιολογία σημειώσει στην ευημερία της κοινωνίας γιατί θα μπορούσε …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...

Να σημειώσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λανθασμένες (Λ).

Στο θεολογικό στάδιο η κυρίαρχη κοινωνική οντότητα είναι η οικογένεια.  

Στο μεταφυσικό στάδιο ο άνθρωπος ερμηνεύει τον κόσμο ως έργο υπερφυσικών δυνάμεων 

Ο θετικός τρόπος αποτελεί την κορυφαία φάση της εξέλιξης του πνεύματος. 

Στο μεταφυσικό στάδιο δημιουργείται μια «ειδική συμμαχία» ανάμεσα στην επίγεια και την πνευματική εξουσία. 

Να αντιστοιχήσετε τα στοιχεία της στήλης Α με αυτά της στήλης Β.

Κ Μαρξ (K. Marx, 1818-1883)

Κ.ΜΑΡΞ. Υποστήριξε ότι οι κοινωνικές επιστήμες πρέπει να έχουν ως στόχο την αλλαγή του κόσμου και όχι μόνο στη μελέτη του. Ερμήνευσε τις μεταβολές κατά την βιομηχανική επανάσταση. Ανέλυσε το καπιταλιστικό σύστημα. Τα μέσα παραγωγής και την σχέση τους με το κέρδος. Τα μέσα παραγωγής και τα προϊόντα αποτελούν το Κεφάλαιο, την ατομική ιδιοκτησία των κεφαλαιοκρατών.

OΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ: ο τρόπος παραγωγής.

ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΗΜΑ: Οι κοινωνικές, πολιτικές και πνευματικές διαδικασίες.

ΤΑΞΙΚΉ ΠΆΛΗ: Η πάλη των τάξεων μέσω των κοινωνικών συγκρούσεων καθορίζει την ιστορία της κοινωνίας

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Να εξηγήσετε πως συνδέονται οι έννοιες, Κεφάλαιο, Κέρδος, μέσα παραγωγής, ατομική ιδιοκτησία, κατά τον Μαρξ.

2. Γιατί οι καπιταλιστές κεφαλαιοκράτες αποτελούν την κυρίαρχη τάξη στη βιομηχανική κοινωνία;

3. Η ιστορία κάθε κοινωνίας με ποιο τρόπο συνδέεται με την ιστορία των κοινωνικών συγκρούσεων;

4. Με ποιο τρόπο δημιουργείται το «κεφάλαιο», κατά την ανάλυση του καπιταλιστικού συστήματος κατά τον Μαρξ.

Να σημειώσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λανθασμένες (Λ).

Ο Μαρξ ανέλυσε το καπιταλιστικό σύστημα ως μια ηθική ενότητα ανθρώπων 

Ο Μαρξ διατύπωσε το νόμο των τριών σταδίων του ανθρώπινου πνεύματος:’

Η πάλη των τάξεων μέσω των κοινωνικών συγκρούσεων καθορίζει την ιστορία της κοινωνίας. 

Ο Μαρξ διαπίστωσε ότι η ιστορία κάθε κοινωνίας είναι η ιστορία των κοινωνικών συγκρούσεων. 

Ο Μαρξ υποστήριξε ότι οι κοινωνικές επιστήμες πρέπει να έχουν ως κύριο στόχο τη μελέτη του κόσμου. 

Οι καπιταλιστές κεφαλαιοκράτες αποτελούν την κυρίαρχη τάξη στη βιομηχανική κοινωνία. 

Ο Μαρξ ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για την ερμηνεία των μεταβολών που σημειώνονταν την εποχή της προβιομηχανικής κοινωνίας. 

Να απαντήσετε σύντομα στις παρακάτω ερωτήσεις.

Η οικονομική βάση της κοινωνίας καθορίζει

……………………………………………………………………………………………………………………...

……………………………………………………………………………………………………………………….

Στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής η οικονομική (ή υλική) βάση εκφράζεται

…………………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………………….

Ο Μαρξ ανέλυσε το καπιταλιστικό σύστημα ως 

…………………………………………………………………………………………………………

Το κλειδί για να κατανοήσουμε το έργο του Μαρξ...........................................................

Ε. Ντυρκέμ (Ε. Durkheim, 1858-1917) 

Ε. ΝΤΥΡΚΈΜ: Η κοινωνία είναι μια ηθική ενότητα ανθρώπων.

«ΣΥΛΛΟΓΙΚΉ ΣΥΝΕΊΔΗΣΗ»: Το σύνολο των αξιών και κανόνων που καθορίζουν την κοινωνική συμπεριφορά.

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΉ ΑΛΛΗΛΕΓΓΎΗ»: Η κοινωνική συνοχή των μελών μιας κοινωνίας.

“ΜΗΧΑΝΙΚΉ ΑΛΛΗΛΕΓΓΎΗ”: Χαρακτηριστικό των προβιομηχανικών κοινωνιών. Η κοινωνική συνοχή γύρω εξασφαλίζονταν με αξίες και πεποιθήσεις κοινές, με πίεση για υπακοή και εξάρτηση από τις παραδόσεις και την οικογένεια.

“ΟΡΓΑΝΙΚΉ ΑΛΛΗΛΕΓΓΎΗ”: Χαρακτηριστικό της βιομηχανικής κοινωνίας αποτελεί ο υψηλός καταμερισμός της εργασίας και η εξειδίκευση ρόλων που ωθεί στην αλληλεξάρτηση και ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών.

Με το έργο του “Η αυτοκτονία” εισήγαγε την στατιστική στη μεθοδολογία των κοινωνικών επιστημών.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΠΑΡΆΓΟΝΤΕΣ. όπως, το θρήσκευμα, η οικογενειακή και η εργασιακή κατάσταση ασκούν τεράστια επιρροή στην αυτοκαταστροφική συμπεριφορά και οδηγούν ως και την αυτοκτονία. Στην ουσία εξέτασε με ποιο τρόπο τα ποσοστά και οι αιτίες των αυτοκτονιών συνδέονταν με το βαθμό κοινωνικής ενσωμάτωσης των αυτοχείρων.

ΤΥΠΟΙ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΏΝ:

ΕΓΩΙΣΤΙΚΉ: Όταν οι κοινωνικοί δεσμοί είναι χαλαροί, όταν τα άτομα δεν έχουν ενσωματωθεί στη κοινωνία.

ΑΛΤΡΟΥΙΣΤΙΚΉ:Όταν οι κοινωνικοί δεσμοί είναι δυνατοί, όταν τα άτομα έχουν ενσωματωθεί.

ΑΝΟΜΙΚΉ: Όταν οι κοινωνικοί δεσμοί σε περιόδους κρίσης, χάνουν την λειτουργικότητα τους.

ΑΝΟΜΙΑ: Οι ταχύρυθμες κοινωνικές μεταβολές δημιουργούν συναισθήματα ματαιότητας ή απελπισίας

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Να απαντήσετε σύντομα στις παρακάτω ερωτήσεις.

1. Να αναλύσετε τις έννοιες: «ΣΥΛΛΟΓΙΚΉ ΣΥΝΕΊΔΗΣΗ» και «ΚΟΙΝΩΝΙΚΉ ΑΛΛΗΛΕΓΓΎΗ»,

Ποιοι βασικοί κοινωνικοί παράγοντες, κατά τον Ντυρκεμ, ασκούν τεράστια επιρροή στην αυτοκαταστροφική συμπεριφορά;

2.Πως αιτιολογείτε την προτροπή του Ντυρκέμ: «μελετήστε τα κοινωνικά γεγονότα ως πράγματα». Στην ουσία τι ήταν αυτό που ήθελε να μελετήσει ο Ντυρκέμ με το έργο του η αυτοκτονία;

3. Ποιοι είναι οι τρεις τύποι αυτοκτονιών στο έργο του Ε. Ντυρκέμ

4. Οι ταχύρυθμες κοινωνικές μεταβολές πως βιώνονται από τους ανθρώπους και με ποια έννοια περιγράφει το φαινόμενο ο Ντυρκέμ;

Να σημειώσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λανθασμένες (Λ).

Να αντιστοιχήσετε τα στοιχεία της στήλης Α με αυτά της στήλης Β.

Μ.Βέμπερ (Μ. Weber, 1864-1920) 

Μ.Βέμπερ. ΈΝΝΟΙΕΣ: Δύναμη-εξουσία, θρησκείες, κοινωνικές τάξεις, γραφειοκρατία. Εξορθολογισμός: Ο ορθολογισμός δίνει έμφαση στη λογική και τον προγραμματισμό.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΉ ΔΡΆΣΗ ΤΟΥ ΑΤΌΜΟΥ: ορθολογική, συγκινησιακή, παραδοσιακή

ΙΔΕΑΤΟΊ ΤΎΠΟΙ. Έννοιες που κατασκευάζει ο ερευνητής ως εργαλεία για την κατανόηση των πραγματικών κοινωνικών πράξεων, αλλά και των κοινωνικών φαινομένων και διαδικασιών.

Με τη χρήση του ιδεατού τύπου της γραφειοκρατίας ανιχνεύουμε τις αποκλίσεις ανάμεσα στο πραγματικό φαινόμενο και την ιδεατή εικόνα της..

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Να απαντήσετε σύντομα στις παρακάτω ερωτήσεις.

1. Με ποιο τρόπο κατά τον Βέμπερ μπορούμε να καταλάβουμε την κοινωνική συμπεριφορά και τις αιτίες της;

2. Ο εξορθολογισμό ως ένα κλειδί τι μας επιτρέπει να κατανοήσουμε;

3. Να αναφέρετε κοινωνικά ζητήματα που ασχολήθηκε ο Βέμπερ.

4. Ή γραφειοκρατία, ως ορθολογικός τρόπος δράσης, ποιες σχέσεις ρυθμίζει;

5..Με τη χρήση του ιδεατού τύπου της γραφειοκρατίας τι προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε;

5. 1. Να γράψετε το Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα εξορθολογισμού που ανέφερε ο Βέμπερ.

Να σημειώσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λανθασμένες (Λ).

Ο ορθολογισμός αποτελει “κλειδι” γιατι δίνει έμφαση στη λογική και τον προγραμματισμό.(Μ.Βέμπερ)

Το σύστημα εξορθολογισμού απετέλεσε το κύριο χαρακτηριστικό του καπιταλισμού και του δυτικού πολιτισμού

Οι ιδεατοί τύποι, είναι έννοιες που καταγράφουν το νόημα της δράσης.

Ο ορθολογικός τρόπος δράσης και οργάνωσης της καπιταλιστικής κοινωνίας στηρίχτηκε στην επιστήμη και εξελίχτηκε παράλληλα με την επικράτηση της τεχνολογίας. 

Στις προβιομηχανικές κοινωνίες κυριαρχούσε η προκατάληψη, το συναίσθημα και η τύχη.

Η επικράτηση του καπιταλισμού είχε ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, την ανέλιξη των θρησκευτικών και των ηθικών αξιών 

Παράδειγμα συγκινησιακής δράσης αποτελεί και η Ελληνίδα χήρα που φοράει μαύρα, 

Ή γραφειοκρατία,ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων στη βάση κάποιων κανόνων. 

Να αντιστοιχήσετε τα στοιχεία της στήλης Α 
με αυτά της στήλης Β.

Κοινωνιολογικές σχολές

Οι σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις της Κοινωνιολογίας

Οι φονξιοναλιστές, που αντλούν ιδέες και στοιχεία από τους: Κοντ, Σπένσερ και Ντυρκάιμ, ξεκινούν από την παραδοχή ότι η κοινωνία είναι ένα σύστημα, ένα σύνολο στοιχείων και μερών που αλληλεπιδρούν με, λίγο ως πολύ, σταθερό τρόπο, σε κάθε χρονική περίοδο.  

Σχολή του Λειτουργισμού 

Η λειτουργική σχολή ονομάστηκε έτσι από τον όρο “FUNCTION” δηλαδήΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Λειτουργία σημαίνει ικανοποίηση μιας ανάγκης. Η θεωρία του λειτουργισμού στηρίζεται στο ότι κάθε στοιχείο του κοινωνικού συστήματος καλύπτει και ανταποκρίνεται σε κάποια ανάγκη, δηλαδή σε κάποια λειτουργία και επιπλέον τείνει στη συνοχή και διαιώνιση του κοινωνικού συνόλου. Η σχολή αυτή είναι ο γνησιότερος εκπρόσωπος του αστικού τρόπου σκέπτεσθαι, ενός τρόπου δηλαδή που πιστεύει ότι η καλή λειτουργία μιας κοινωνίας συντελείται με την πλήρωση και διευθέτηση των αναγκών της. Για τους λειτουργιστές η κοινωνία είναι μια οργανική ολότητα στην οποία τα διάφορα στοιχεία ερμηνεύονται από την λειτουργία που επιτελούν, τον ρόλο που διαδραματίζουν και τον τρόπο που είναι συνδεδεμένα. (στο εσωτερικό αυτής της ολότητας) 
Κατά τους λειτουργιστές κάθε κοινωνία διαμορφώνει ένα είδος κοινωνικής στρωμάτωσης με ειδική ρύθμιση της σπουδαιότητας των διαφόρων θέσεων, με ειδική ρύθμιση της σπουδαιότητας των διαφόρων θέσεων η οποία δεν είναι τίποτα άλλο από μια διαρκή προσαρμογή του κοινωνικού συστήματος για την αντιμετώπιση του εφιαλτικού προβλήματος της λειτουργικότητάς του. 
Μόνο μερικά άτομα έχουν την ικανότητα, πνευματική και φυσική να εκπαιδευτούν κατάλληλα, να αποκτήσουν τις σχετικές γνώσεις, να αντέξουν το βάρος της υπεύθυνης εργασίας, να ασκήσουν κατάλληλα καθήκοντα κλπ, ώστε να μπορούν να καταλάβουν ορισμένες θέσεις. Το προνόμιο και οι ανταμοιβές που συνοδεύουν τις ψηλές θέσεις αποτελούν ένα πόλο έλξης για τα άτομα εκείνα που θα επιδιώξουν την κατάληψή τους.

ΚΡΙΤΙΚΗ

Τα συστήματα στρωμάτωσης με το να προσφέρουν άνισες ευκαιρίες για παρακίνηση, εκπαίδευση κ.λ.π, δεν επιτρέπουν στην κοινωνία να εκμεταλλευτεί όλα τα ταλέντα που διαθέτει. Η κοινωνική περιέχει στην κυρίαρχη ελίτ την αναγκαία πολιτική δύναμη, η οποία νομιμοποιεί την ανισότητα χαρακτηρίζοντας την ως λογική ηθική. 
Η κοινωνική στρωμάτωση εμποδίζει την ανάπτυξη των δημιουργικών δυνάμεων των ατόμων γιατί τους μειώνει με την επιβαλλόμενη ιεράρχησή τους και τους κάνει να πιστεύουν σε μια λανθασμένη και υποτιμημένη αξιολόγηση του εαυτού τους.
Εφόσον η σπουδαιότητα κάθε ατόμου κρίνεται ανάλογα από την θέση που κατέχει στην κοινωνική κλίμακα αξιολόγησης η κοινωνική στρωμάτωση προκαλεί και συντηρεί μια μηδενιστική κατάσταση αναξιότητας στα περισσότερα άτομα. Τα άτομα έτσι αλλοτριώνονται, δεν συμμετέχουν στις διάφορες διαδικασίες και εκδηλώνουν τάσεις απόρριψης και αρνητισμού.

ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ

Οι κοινωνικές τάξεις που δημιουργούνται στη διαδικασία της ιστορικής ανέλιξης και οι συγκρούσεις από τα αντίθετα συμφέροντα θα αποτελέσουν τους κεντρικούς άξονες της θεωρίας και πρακτικής τυποποίησης των ιδεών του Μαρξ. Ο Μαρξ θα μιλήσει για την κοινωνική στρωμάτωση επεξηγώντας νμε τον δικό του μοναδικό τρόπο όχι μόνο των ταξικών σχηματισμών και συγκρούσεων αλλά και τον ιστορικό τρόπο διαφυγής από αυτούς. Η λύση βρισκόταν σε μια ριζοσπαστική ανακατάταξη των κοινωνικών δυνάμεων. Ο ιστορικός ρόλος του προλεταριάτου είναι η εγκαθίδρυση της αταξικής κοινωνίας. Η αταξική κοινωνία θα ήταν μια κοινωνία χωρίς ανισότητες η τουλάχιστον χωρίς την άδικη, μεροληπτική, καταναγκαστική, απάνθρωπη κοινωνική στρωμάτωση των καπιταλιστικών κοινωνιών. Η αταξική κοινωνία θα υλοποιούσε το όνειρο της πραγματικής ελευθερίας του ατόμου πέρα από τις απατηλές συμβατικότητες του ψευδοκράτους. Το όλο σχήμα φανέρωνε μια αποκαλυπτική κοσμογονία.

ΤΑΞΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ

Βασικό σημείο της έννοιας της κοινωνικής τάξης κατά τον Μαρξ.
Η ταξική συνείδηση περιλαμβάνει την συνείδηση του ταξικού συμφέροντος και την συνείδηση της ιστορικής αποστολής. Τα δύο αυτά σκέλη αυτά της ταξικής συνείδησης εκδηλώνονται στα πλαίσια της πάλης των τάξεων σε δύο επίπεδα: Βραχυπρόθεσμα με τις ταξικές διεκδικήσεις και μακροπρόθεσμα με την επαναστατική δράση. Κατά γενικότερη έννοια, η αίσθηση του ατόμου ότι ανήκει σε μια κοινωνική τάξη, ότι ταυτίζεται με τα μέλη της , ότι διαφοροποιείται από τα μέλη των άλλων κοινωνικών τάξεων και ότι τα ατομικά συμφέροντα επηρεάζονται και εξαρτώνται από την θέση που κατέχει η κοινωνική του τάξη στο σύστημα της κοινωνικής ιεράρχησης και τις δυνατότητες που προσφέρει.

Εφαρμογή των τριών θεωρητικών προσεγγίσεων σε ένα θέμα της επκαιρότητας: 

το φαινόμενο του χουλιγκανισμού.

Για να γίνουν περισσότερο κατανοητές οι τρεις κοινωνιολογικές σχολές, όπως καταγράφηκαν στο 1ο κεφάλαιο, θα τις εφαρμόσουμε στην ανάλυση ενός υποθετικού θέματος το οποίο απασχολεί συχνά την επι-καιρότητα. Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι, στο πλαίσιο ενός πολύ σημαντικού ποδοσφαιρικού αγώνα, μία ομάδα νεαρών οργανωμένων φιλάθλων προβαίνει σε πράξεις βανδαλισμού και σε βίαιες συγκρούσεις με άλλα άτομα και με την αστυνομία, με συνέπεια εκτεταμένες υλικές ζημιές, αλλά και σοβαρούς τραυματισμούς ανθρώπων. Να σημειωθεί ότι ανάλογα φαινόμενα συμβαίνουν αρκετά συχνά τόσο στην Ελλάδα όσο και στο διεθνή χώρο. Όταν συμβαίνουν, απασχολούν την κοινή γνώμη και τα ΜΜΕ για μέρες, ενώ προκαλούν προβληματισμό και στους ιθύνοντες της πολιτικής του αθλητισμού, οι οποίοι προσπαθούν να βρουν τρόπους αντιμετώπισης και εξάλειψης αυτού του φαινομένου.

Με βάση αυτά που αναφέρθηκαν στο 1ο Κεφάλαιο, ποια πιστεύετε ότι μπορεί να είναι η εξήγηση για την εμφάνιση του φαινομένου που κάθε κοινωνιολογική σχολή μπορεί να δώσει και ποιος ο τρόπος αντιμε-τώπισής του; Με ποια από τις τρεις σχολές θα συμφωνούσατε;

Να μελετήσετε το κάτωθι κείμενο και να εντοπίσετε την συγκεκριμένη φράση που εκφράζει την κοινωνιολογική σχολή tου Λειτουργισμού. Αιτιολογήστε την απάντηση σας.

«Σκοτώνω για τη χώρα μου» 

Όταν αδιαφορείς για την κοινωνική πραγματικότητα τότε η βία και οι βιασμοί συνειδήσεων γίνονται η φυσική τάξη των πραγμάτων. Το εθνικό μας ελάττωμα του διχασμού κατακρεουργεί τη δημοκρατία και δίνει χώρο στην ανάπτυξη αυταρχικών θέσεων Οργουελικής ηθικής. Μετά την κάθε βίαια φασιστική πράξη, ωμά πλέον η Ελληνική πραγματικότητα αποκαλύπτει όλες τις αδυναμίες της θλιβερής της κατάντιας. Αποδεικνύεται περίτρανα για άλλη μια φορά ότι αυτός ο λαός είναι εγκλωβισμένος στον ρατσισμό της εξολόθρευσης. Είναι σαν οι ιστορικές διαδρομές της Ελλάδας να μην δίδαξαν τίποτα άλλο παρά την δολοφονία της Δημοκρατίας. Και εδώ είναι η ουσία. Ο Χίτλερ δεν έφτασε στην εξουσία επειδή υπήρχαν πάρα πολλοί ναζί, αλλά επειδή υπήρχαν πολύ λίγοι δημοκράτες. Έτσι φυτρώνει ο εθνικισμός που καλλιεργεί πάθη, μίσος, φανατισμό, αντεκδίκηση, περιφρόνηση και συντελεί στην εκμετάλλευση και υποδούλωση της σκέψης παραβιάζοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα και όλες τις ατομικές ελευθερίες. 
Οι οργανωμένες ομάδες φασιστικής ιδεολογίας λειτουργούν με την λογική της ηρωικής αυτοεπιβεβαίωσης. Σήμερα οι νεοναζί νέοι, περνάνε από μια αυστηρή διαδικασία μύησης που ως πυρήνα έχει την λογική ότι αυτοί είναι τα αντισώματα της κοινωνίας ως οργανισμού και πρέπει να επιτίθενται σε οτιδήποτε. Χωρίς αυτούς ως αντισώματα ο οργανισμός (κοινωνία) καταλήγει στο AIDS. Πρέπει να καταστρέφουν στη μάχη αυτή, ακόμη και το εγώ τους.
Η εθνικιστική ρητορεία αναβίωσε σαν μια ιδεολογία αναδίπλωσης και χειραγώγησης του απαίδευτου και πανικόβλητου πολίτη. Όσο εντείνονται οι δυσκολίες στην καθημερινή πρακτική ζωή, τόσο εντείνονται οι εθνικιστικές ιαχές για τους κινδύνους διάλυσης της κοινωνίας. Η εθνικιστική υστερία φωνάζει ότι Εχθρός είναι πάντα ο ξένος. Ο λαϊκισμός είναι το όπλο–βοήθημα και αυτό γιατί προσφέρει το προκάλυμμα του ιδεολογικού προστατευτισμού και την επιστροφή των μαζών στη συνεκτικότητα της συλλογικής συνείδησης. Έτσι και ο εθνικός λόγος τροφοδοτείται τεχνητά από την παρασιτική ιδεολογία της σωτηρίας.
Η φτωχοποίηση ακόμη και παραδοσιακών μικροαστικών στρωμάτων μέσω των απολύσεων, της μείωσης των αποδοχών και της άνισης φορολόγησης αποτελεί το λίπασμα των ζιζανίων του. Η φαιά πανούκλα του παρελθόντος ξαναγυρίζει και βρίσκει ανταπόκριση με τα ίδια μισητά αγκυλωτά σύμβολα. Τα νέα Άουσβιτς βρίσκονται σε κάθε σπίτι που ο φόβος και η γιγάντωση της πολυπλοκότητας της ζωής τρομοκρατούν και ωθούν σε εύκολες εύπεπτες χρυσές λύσεις.

https://www.schooltime.gr/2015/03/08/skotono-gia-ti-xora-mou/